IRAN - The land of Peace & Love

سعدی

ابومحمد مُصلِح بن عَبدُالله مشهور به سعدی شیرازی (حدود ۵۸۵ یا حدود ۶۰۶ – ۶۷۱ یا ۶۹۱ هجری قمری) شاعر و نویسندهٔ پارسی‌گوی ایرانی است. مقامش نزد اهل ادب تا بدانجاست که به وی لقب استاد سخن داده‌اند. آثار معروفش کتاب گلستان در نثر و بوستان در بحر متقارب و نیز غزلیات وی است
سعدی در شیراز متولد شد. پدرش در دستگاه دیوانی اتابک سعد بن زنگی، فرمانروای فارس شاغل بود
سعدی هنوز طفل بود که پدرش در گذشت. در دوران کودکی با علاقه زیاد به مکتب می‌رفت و مقدمات علوم را می‌آموخت. هنگام نوجوانی به پژوهش و دین و دانش علاقه فراوانی نشان داد. اوضاع نابسامان ایران در پایان دوران سلطان محمدخوارزمشاه و بخصوص حمله سلطان غیاث الدین، برادر جلال الدین خوارزمشاه به شیراز (سال ۶۲۷) سعدی راکه هوایی جز کسب دانش در سر نداشت برآن داشت دیار خود را ترک نماید.سعدی در حدود ۶۲۰ یا ۶۲۳ قمری از شیراز به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و در آنجا از آموزه‌های امام محمد غزالی بیشترین تأثیر را پذیرفت (سعدی در گلستان غزالی را «امام مرشد» می‌نامد). غیر از نظامیه، سعدی در مجلس درس استادان دیگری از قبیل شهاب‌الدین سهروردی نیز حضور یافت و در عرفان از او تأثیر گرفت. معلم احتمالی دیگر وی در بغداد ابوالفرج بن جوزی (سال درگذشت ۶۳۶) بوده‌است که در هویت اصلی وی بین پژوهندگان (از جمله بین محمد قزوینی و محیط طباطبایی) اختلاف وجود دارد

آرامگاه سعدی در شیرازاست . او پس از پایان تحصیل در بغداد ، به سفرهای متنوعی پرداخت که به بسیاری از این سفرها در آثار خود اشاره کرده‌است. در این که سعدی از چه سرزمین‌هایی دیدن کرده میان پژوهندگان اختلاف نظر وجود دارد و به حکایات خود سعدی هم نمی‌توان چندان اعتماد کرد و به نظر می‌رسد که بعضی از این سفرها داستان‌پردازی باشد (موحد ۱۳۷۴، ص ۵۸) ، زیرا بسیاری از آنها پایه نمادین و اخلاقی دارند نه واقعی . مسلم است که شاعر به عراق، شام و حجاز سفر کرده است و شاید از هندوستان، ترکستان، آسیای صغیر، غزنه، آذربایجان، فلسطین، چین، یمن و آفریقای شمالی هم دیدار کرده باشد. سعدی در حدود ۶۵۵ قمری به شیراز بازگشت و در خانقاه ابوعبدالله بن خفیف مجاور شد. حاکم فارس در این زمان اتابک ابوبکر بن سعد زنگی (۶۲۳-۶۵۸) بود که برای جلوگیری از هجوم مغولان به فارس به آنان خراج می‌داد و یک سال بعد به فتح بغداد به دست مغولان (در ۴ صفر ۶۵۶) به آنان کمک کرد. در دوران ابوبکربن سعدبن زنگی شیراز پناهگاه دانشمندانی شده بود که از دم تیغ تاتار جان سالم بدر برده بودند. در دوران وی سعدی مقامی ارجمند در دربار به دست آورده بود. در آن زمان ولیعهد مظفرالدین ابوبکر به نام سعد بن ابوبکر که تخلص سعدی هم از نام او است به سعدی ارادت بسیار داشت. سعدی به پاس مهربانی‌های شاه سرودن بوستان را در سال ۶۵۵ شروع نمود. و کتاب را در ده باب به نام اتابک ابوبکر بن سعدبن زنگی در قالب مثنوی سرود. هنوز یکسال از تدوین بوستان نگذشته بود که در بهار سال ۶۵۶ دومین اثرش گلستان را بنام ولیعهد سعدبن ابوبکر بن زنگی نگاشت و خود در دیباچه گلستان می‌گوید. هنوز از گلستان بستان یقینی موجود بود که کتاب گلستان تمام شد

سعدی در خانقاهی که اکنون آرامگاه اوست و در گذشته محل زندگی او بود، به خاک سپرده شد که در ۴ کیلومتری شمال شرقی شیراز، در دامنه کوه فهندژ، در انتهای خیابان بوستان و در کنار باغ دلگشا است. این مکان در ابتدا خانقاه شیخ بوده که وی اواخر عمرش را در آنجا می‌گذرانده و سپس در همانجا دفن شده‌است. برای اولین بار در قرن هفتم توسط خواجه شمس الدین محمد صاحبدیوانی وزیر معروف آباقاخان، مقبره‌ای بر فراز قبر سعدی ساخته شد. در سال ۹۹۸ به حکم یعقوب ذوالقدر، حکمران فارس، خانقاه شیخ ویران گردید و اثری از آن باقب نماند. تا این که در سال ۱۱۸۷ ه.ق. به دستور کریمخان زند، عمارتی ملوکانه از گچ و آجر بر فراز مزار شیخ بنا شد که شامل ۲ طبقه بود. طبقه پایین دارای راهرویی بود که پلکان طبقه دوم از آنجا شروع می‌شد. در دو طرف راهرو دو اطاق کرسی دار ساخته شده بود. در اطاقی که سمت شرق راهرو بود، قبر سعدی قرار داشت و معجری چوبی آن را احاطه کره بود. قسمت غربی راهرو نیز موازی قسمت شرقی، شامل دو اطاق می‌شد، که بعدها شوریده (فصیح الملک) شاعر نابینای شیرازی در اطاق غربی این قسمت دفن شد. طبقه بالای ساختمان نیز مانند طبقه زیرین بود، با این تفاوت که بر روی اطاق شرقی که قبر سعدی در آنجا بود، به احترام شیخ اطاقی ساخته نشده بود و سقف آن به اندازه دو طبقه ارتفاع داشت. بنای فعلی آرامگاه سعدی از طرف انجمن آثار ملی در سال ۱۳۳۱ ه-ش با تلفیقی از معماری قدیم و جدید ایرانی در میان عمارتی هشت ضلعی با سقفی بلند و کاشیکاری ساخته شد. رو به روی این هشتی، ایوان زیبایی است که دری به آرامگاه دارد

Sheikh Saadi (in Persian: سعدی, full name in English: Muslih-ud-Din Mushrif ibn Abdullah) (1184 – 1283/1291?) is one of the major Persian poets of the medieval period. He is recognised not only for the quality of his writing, but also for the depth of his social thought.

A native of Shiraz, Persia, Sheikh Saadi left his native town at a young age for Baghdad to study Arabic literature and Islamic sciences at Al-Nizamiyya of Baghdad (1195-1226).

The unsettled conditions following the Mongol invasion of Persia led him to wander abroad through Anatolia, Syria, Egypt, and Iraq. He also refers in his work to travels in India and Central Asia. Saadi is very much like Marco Polo who travelled in the region from 1271 to 1294. There is a difference, however, between the two. While Marco Polo gravitated to the potentates and the good life, Saadi mingled with the ordinary survivors of the Mongol holocaust. He sat in remote teahouses late into the night and exchanged views with merchants, farmers, preachers, wayfarers, thieves, and Sufi mendicants. For twenty years or more, he continued the same schedule of preaching, advising, learning, honing his sermons, and polishing them into gems illuminating the wisdom and foibles of his people.

When he reappeared in his native Shiraz he was an elderly man. Shiraz, under Atabak Abubakr Sa'd ibn Zangy (1231-60) was enjoying an era of relative tranquility. Saadi was not only welcomed to the city but was respected highly by the ruler and enumerated among the greats of the province. In response, Saadi took his nom de plume from the name of the local prince, Sa'd ibn Zangi, and composed some of his most delightful panegyrics as an initial gesture of gratitude in praise of the ruling house and placed them at the beginning of his Bustan. He seems to have spent the rest of his life in Shiraz.

His best known works are Bustan ("The Orchard") completed in 1257 and Gulistan ("The Rose Garden") in 1258. Bustan is entirely in verse (epic metre) and consists of stories aptly illustrating the standard virtues recommended to Muslims (justice, liberality, modesty, contentment) as well as of reflections on the behaviour of dervishes and their ecstatic practices. Gulistan is mainly in prose and contains stories and personal anecdotes. The text is interspersed with a variety of short poems, containing aphorisms, advice, and humorous reflections. Saadi demonstrates a profound awareness of the absurdity of human existence. The fate of those who depend on the changeable moods of kings is contrasted with the freedom of the dervishes.

For Western students, Bustan and Gulistan have a special attraction; but Saadi is also remembered as a great panegyrist and lyricist, the author of a number of masterly general odes portraying human experience, and also of particular odes such as the lament on the fall of Baghdad after the Mongol invasion in 1258. His lyrics are to be found in Ghazaliyat ("Lyrics") and his odes in Qasa'id ("Odes"). He is also known for a number of works in Arabic. The peculiar blend of human kindness and cynicism, humour, and resignation displayed in Saadi's works, together with a tendency to avoid the hard dilemma, make him, to many, the most typical and loveable writer in the world of Iranian culture.

Alexander Pushkin, perhaps the greatest Russian poet of all time and a world renown literacy figure, quotes Saadi in his masterpiece Eugene Onegin :

as Saadi sang in earlier ages,
"some are far distant, some are dead".

Saadi distinguished between the spiritual and the practical or mundane aspects of life. In his Bustan, for example, spiritual Saadi uses the mundane world as a spring board to propel himself beyond the earthly realms. The images in Bustan are delicate in nature and soothing. In the Gulistan, on the other hand, mundane Saadi lowers the spiritual to touch the heart of his fellow wayfarers. Here the images are graphic and, thanks to Saadi's dexterity, remain concrete in the reader's mind. Realistically, too, there is a ring of truth in the division. The Sheikh preaching in the Khanqah experiences a totally different world than the merchant passing through a town. The unique thing about Saadi is that he embodies both the Sufi Sheikh and the travelling merchant. They are, as he himself puts it, two almond kernels in the same shell.

Saadi's prose style, described as "simple but impossible to imitate" flows quite naturally and effortlessly. Its simplicity, however, is grounded in a semantic web consisting of synonymy, homophony, and oxymoron buttressed by internal rhythm and external rhyme.

Saadi's mausoleum in ShirazChief among these works is Goethe's West-Oestlicher Divan. Andre du Ryer was the first European to present Saadi to the West, by means of a partial French translation of Gulistan in 1634. Adam Olearius followed soon with a complete translation of the Bustan and the Gulistan into German in 1654.

Ralph Waldo Emerson was also an avid fan of Sadi's writings, contributing to some translated editions himself. Emerson, who read Saadi only in translation, compared his writing to the Bible in terms of its wisdom and the beauty of its narrative.

One of his more famous quotes is, "Whatever is produced in haste goes easily to waste." Another famous poem focuses on the oneness of mankind.

The same poem is used to grace the entrance to the Hall of Nations of the UN building in New York with this call for breaking all barriers:

بنی آدم اعضای یک پیکرند
که در آفرينش ز یک گوهرند

چو عضوى به درد آورد روزگار
دگر عضوها را نماند قرار

تو کز محنت دیگران بی غمی
نشاید که نامت نهند آدمی

Human beings are members of a whole,

In creation of one essence and soul.

If one member is afflicted with pain,

Other members uneasy will remain.

If you have no sympathy for human pain,

The name of human you cannot retain.

نوشتار از ویکیپدیا